Mevcut Binalarda Bilgi Düzeyi, Rölöve, Karot ve Donatı Tespiti
Mevcut bir konutun, okulun, hastanenin veya fabrika binasının gerçek deprem davranışını belirlemek için masa başı varsayımlar kullanılamaz. TBDY 2018 Bölüm 15 kapsamında öncelikle sahada kapsamlı veri toplanır:
- Taşıyıcı Sistem Rölövesi: Mevcut kolon, kiriş, perde boyutları ve olası mimari/statik düzensizlikler lazer ölçümle paftalandırılır.
- Tahribatsız Donatı Tespiti (Röntgen) ve Sıyırma: Ferroscan / pachometer cihazlarıyla boyuna donatı adetleri ve etriye aralıkları taranır; kontrol amaçlı kabuk betonu sıyırması yapılır.
- Karot Numunesi ve Zemin İncelemesi: TS EN 12504-1 ve TBDY 2018 kurallarına uygun sayıda karot alınarak mevcut beton basınç dayanımı belirlenir; temel çukuru ve geoteknik veriler doğrulanır.
Performans Hedefleri ve Güçlendirme Yöntemleri
Bina Önem Katsayısına (I) göre Kontrollü Hasar (KH) veya Kesintisiz Kullanım (KK) performans hedefini sağlamayan yapılarda, binanın mimari kullanımına ve bütçesine en uygun güçlendirme stratejisi seçilir:
- Betonarme Perde İlavesi ve Kolon Mantolama: Yanal rijitliği düşük çerçeveli binalarda deprem kesme kuvvetini üstlenen yeni perdeler ve ankrajlı kolon mantolamaları.
- Çelik Çapraz (Bracing) ve Çelik Mantolama: Özellikle sanayi tesisleri ve ticari yapılarda üretimi durdurmadan hızlı montaj imkânı sunan merkezi veya burkulması önlenmiş çelik çapraz sistemler.
- Karbon Fiber Polimer (CFRP) Sargılama: Yetersiz sargı donatısına sahip kolon ve kirişlerde kesme kapasitesini ve sünekliği kesit büyütmeden artıran ileri kompozit uygulamalar.
Sıkça Sorulan Teknik Sorular
Karot alınması binaya zarar verir mi?
Hayır. Karot numuneleri donatı tarama cihazıyla demir çubukların yeri belirlendikten sonra donatıyı kesmeyecek noktalardan (momentin en düşük olduğu orta bölgelerden) alınır ve boşluklar yüksek dayanımlı rötre yapmayan tamir harcıyla (grout) doldurulur.
Güçlendirme mi yoksa kentsel dönüşümle yeniden yapım mı daha ekonomiktir?
İmar hakkı kaybı yaşayan veya güçlendirme maliyeti yeniden yapım maliyetinin %40'ının altında kalan yapılarda mühendislik esaslı güçlendirme projesi hem çok daha ekonomik hem de çok daha hızlı bir çözümdür.